Nhà hát Nghệ thuật Cung đình Huê
  

Nghệ sĩ ưu tú Trần Kích - Nghệ nhân giữ hồn cho Nhã nhạc Cung Đình Huế

Huế, nơi ẩn chứa những điều bí ẩn của chốn cung đình xưa. Và nơi đây cũng có những người nghệ nhân đang thầm lặng gìn giữ nét văn hóa truyền thống của cha ông để lại. Trong những con người đó thì nghệ nhân Trần Kích được xem là một “di sản sống” của Nhã nhạc cung đình Huế. Vâng! Đã từ lâu lắm rồi trong mắt của những người làm nghiên cứu, những người yêu nghệ thuật Huế thì nghệ nhân Trần Kích là người đang cố gắng gìn giữ những nét tinh hoa  của Nhã nhạc cung đình Huế bằng niềm đam mê vốn có.

 Nhìn ông một mình ngày ngày cộc cạch trên chiếc xe đạp cà tàng quen thuộc đi qua những con đường dẫn đến các nơi như: Trường Đại học nghệ thuật Huế, Trường văn hóa nghệ thuật Huế, Câu lạc bộ Phú Xuân, Nhà hát nghệ thuật truyền thống cung đình Huế... để chỉ dạy những nốt nhạc Cống – Xê – Sự - Xàng… (đây là cách kí âm của Nhã nhạc nó tương ứng với các nốt Độ - Rê – Mi – Pha…) cho các học sinh đang học Nhã nhạc, ít ai nghĩ rằng năm nay ông đã 87 tuổi, cái tuổi gần đất xa trời tưởng rằng sẽ được đuề huề với con cháu, nhưng không ông vẫn mãi miết làm việc mà không hề e ngại tuổi già sức cùng lực kiệt. Bước chân ông cũng đã đặt  đến nhiều quốc gia như: Hàn Quốc, Nhật, Pháp, Bỉ, Lupxembung, Hà Lan, Thụy Sĩ... với mục đích giao lưu, giới thiệu Nhã nhạc cung đình Huế, một kiệt tác di sản phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại đã được UNESCO công nhận.

“Tui cũng đã gần đất xa trời rồi, nếu ngày mai tui chết thì cũng không thể mang theo được, tui phải truyền lại cho con, cho cháu để tụi hắn thay tui lưu giữ”. Ông Trần kích, nghệ nhân Nhã nhạc cuối cùng còn lại của triều đình nhà Nguyễn vừa được nhà nước đặt cách phong tặng danh hiệu Ngệ sĩ ưu tú (NSƯT) giọng run run tâm sự.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nghệ thuật, nghệ nhân Trần Kích bắt đầu học Nhã nhạc từ nhỏ, nhưng mãi đến năm 16 tuổi ông mới  tham gia làm nghệ thuật chuyên nghiệp, ông bảo: “Không ngờ cái tuổi thanh niên hừng hực khí thế ngày xưa đã cho tui một niềm đam mê nghệ thuật đến như vậy”. Ngày ấy, bố ông đã thổi vào ông những hào hứng của một người nghệ sĩ chuyên biểu diễn Nhã nhạc; ông có thể từ bỏ tất cả các thú vui của tuổi thanh niên, nhưng ngồi xem, nghe các nghệ sĩ biểu diễn và được biểu diễn là lẽ sống mà ông không thể từ bỏ đựợc, nó hình như đã thấm vào máu thịt của ông. Chính điều này đã khiến ông đam mê học hỏi, sưu tầm và tập luyện những bài bản Nhã nhạc từ bạn bè, từ các bật đàn anh đang tham gia trong đội Nhã nhạc của vua Bảo Đại. Đến bây giờ tài năng của ông như một sự gửi gắm của thời gian để ông trực tiếp chuyển tiếp cho thế hệ hôm nay. Giáo sư Trần Văn Khê trong một lần xem ông biểu diễn tại hội trường UNESCO (Pari – Pháp) đã xúc động nói với ông: “Tôi đã đi nhiều nơi, đã xem nhiều nghệ sĩ biểu diễn nhưng cái thần, cái hồn của các  nhạc cụ  như: Đàn nhị, sáo, kèn, đàn nguyệt, đàn bầu.. khi được anh biểu diễn thì nó như được nâng lên một tầm cao mới của nghệ thuật và tất cả âm thanh ấy không thể lẫn vào đâu được”.

Tài nghệ của ông chính thức được truyền dạy lại cho các thế hệ học trò khi năm 1962 ông tham gia giảng dạy tại Trường quốc gia âm nhạc Huế (tiền thân của trường Đại học Nghệ thuật Huế bây giờ). Đến hôm nay, dưới bàn tay đào tạo của ông biết bao nghệ sĩ Nhã nhạc đã thành tài và đang trực tiếp gìn giữ vốn quí văn hóa mà cha ông đã để lại.

Có thể nói, nghệ nhân Trần Kích hiện là người đang trực tiếp giữ hồn cho Nhã nhạc, bởi chính ông là người đã có nhiều đóng góp để Nhã nhạc cung đình Huế vẫn luôn giữ mãi được tinh hoa mà nó vốn có, và tâm huyết đó đã được nhà nước ghi nhận khi phong tặng cho ông danh hiệu NSƯT, mong rằng ông  vẫn còn khỏe mãi để “dòng máu Nhã nhạc” trong ông sẽ không bao giờ phai nhạt.

Trọng Bình