Nhà hát Nghệ thuật Cung đình Huê
  

Tuồng Cung Đình

Tuồng hay hát bội - là một trong những di sản văn hoá nghệ thuật sáng giá của dân tộc Việt Nam. Bộ môn nghệ thuật diễn xướng truyền thống này đã xuất hiện trên đất nước chúng ta từ thời nhà Trần (1225 - 1400).

Thế kỷ XVII, có một bậc trí giả tên là Đào duy từ, quê ở Thanh hoá. Vốn xuất thân trong một gia đình có truyền thống  nghệ thuật, nhưng lại bị triều đình Vua Lê chúa Trịnh ở Đàng ngoài ngược đãi. Đào duy Từ đã từ bỏ Đàng ngoài, ôm ấp hoài bão chính trị và nghệ thuật để vào phục dựng sự nghiệp cho chúa Nguyễn ở Đàng trong. Ngoài những kỳ tích mà Đào Duy Từ đã lập nên về chính trị, quân sự, ông còn là người khai sinh ra bộ môn nghệ thuật Tuồng và ca múa nhạc cung đình ở Đàng trong. Có thể nói : Đối với các hình thái nghệ thuật cung đình, Tuồng cung đình Huế là một hiện tượng phát tích rực rỡ trong truyền thống kịch hát dân tộc. Dưới triều đại nhà Nguyễn nghệ thuật Tuồng đã phát triển rực rở. Đặc biệt, thời Tự Đức và Thành Thái, Tuồng đã được nâng lên thành một bộ môn nghệ thuật hoàn thiện, mang tính bác học cả về mặt kịch bản cũng như nghệ thuật biểu diễn.

Trải qua hơn một thế kỷ trị vì của triều nguyễn, Tuồng đã đạt đến đỉnh cao ở kinh đô Huế. Tuồng đã trở thành "Quốc kịch"  của một Quốc gia. Bấy giờ, Tuồng đã nở rộ và phát triển mạnh mẽ trong Hoàng cung cũng như ngoài dân dã, và nó được mọi tầng lớp trong xã hội, từ Vua, quan đến dân chúng hết sức ưa chuộng.

Hiện nay, Tuồng cung đình có hàng trăm vở. Tuy nhiên, nhà hát đang cố gắng sưu tầm tư liệu để bảo tồn một số vở tiêu biểu, độc đáo như:
1. Sơn hậu  (Đã phục hồi)
2. Dương Chấn Tử
3. Tam nữ đồ Vương ( Đã phục hồi)
4. Hồ thạch phủ  
5. Lý Phụng Đình
6. Giác oan
7. Đào Phi Phụng
8. Phụng Kỉnh Văn
9. Ngọn lửa Hồng Sơn (Đã phục hồi)

Về Tuồng pho - Tuồng Trường thiên  có các vở :
1. Vạn bảo trình Tường : 108 hồi. Lấy các vị thuốc đông y đặt tên cho các nhân vật. 
2. Quần Trân Hiến Thuỵ (Quần Phương Tập Khánh ): 100 hồi. Lấy tên các loài thảo mộc đặt tên cho các nhân vật. Riêng vở này nhà Truyền Thống Cung Đình đã nghiên cứu và dàn dựng thành công Hồi I.
3. Học lâm (Học lâm Các) :  có nghĩa là : "rừng học thuật". Gồm 08 hồi. Lấy những lớp hay nhất trong các vở Tuồng cổ, chắp lại với nhau trong những cấu trúc mới, đặt tên cho nhân vật, viết lại lời mới theo lối văn bác học.
Ngoài ra, Nhà hát truyền thống cung đình đã xây dựng 2 vở Tuồng lịch sử: Người Khởi Nghiệp Đàng Trong và Trái tim Người Nghệ Sĩ để tham gia hội diễn trong nước và quốc tế, được các nhà chuyên môn đánh giá cao.
Hành trình dân tộc đi về phương nam, làm nên vẻ đẹp hào hùng của Tổ quốc chính là hành trình văn hoá Phú Xuân và Tuồng cung đình Huế là vẻ đẹp hoành tráng của đời sống sân khấu.